ફ્રેકચર પછી સારવાર
ફ્રેકચર પછીની સારવાર એ હાડકાં તૂટ્યા બાદ યોગ્ય રિકવરી (પુનઃપ્રાપ્તિ) માટે અગત્યનો તબક્કો છે. હાડકાં તૂટી ગયા પછી યોગ્ય સારવાર ન મળે તો હાડકાં યોગ્ય રીતે જોડાતા નથી અને શરીરની કાર્યક્ષમતા પર લાંબા સમય સુધી પ્રભાવ પડી શકે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન દર્દીની આરામદાયક અને સુરક્ષિત સંભાળ મહત્વપૂર્ણ છે, જેથી હાડકાં મજબૂત બની શકે અને દર્દી ફરીથી સામાન્ય ગતિશીલતા પ્રાપ્ત કરી શકે.
ફ્રેકચરના લક્ષણોમાં તાત્કાલિક પીડા, તૂટેલા હાડકાંની જગ્યાએ સોજો, સ્નાયુઓમાં તણાવ, ઈજાના ભાગે લોહી જામવું (Edema), ગતિમાં ઘટાડો અને ક્યારેક દુખાવો કે હાડકાં ઘસાવાનો (કડાકાનો) અવાજ શામેલ છે. લક્ષણો શરૂઆતમાં ગંભીર લાગે છે, પરંતુ સમયસર યોગ્ય પગલાં લેવાથી તેમને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. ફ્રેકચરના મુખ્ય કારણોમાં દુર્ઘટના, ઊંચાઈ પરથી પડવું, સ્પોર્ટ્સ ઈજાઓ, ઓસ્ટિયોપોરોસિસ અથવા હાડકાં નબળા હોવા સામેલ છે. વધતી ઉંમર સાથે હાડકાં વધુ નબળા બની જાય છે, જેના કારણે ફ્રેકચર થવાની શક્યતા વધી જાય છે. ક્યારેક વારસાગત પરિબળો પણ ફ્રેકચર માટે જવાબદાર હોય છે.
પ્રાથમિક ઉપચારમાં પીડા અને સોજાને નિયંત્રિત કરવા માટે આરામ, આઈસ પેક, પીડા નિવારક દવા અને હાડકાંને સ્થિર રાખવા માટે સ્પ્લિન્ટ, બ્રેસ અથવા પ્લાસ્ટર (કાસ્ટ) મહત્વપૂર્ણ છે. ફ્રેકચરની સ્થિતિને ડોક્ટર દ્વારા નિયમિત તપાસથી સુધારવામાં મદદ મળે છે. જ્યારે પ્રાથમિક ઉપચાર પૂરતા ન હોય, ત્યારે ડોક્ટર X-ray, MRI અથવા CT સ્કેન દ્વારા ફ્રેકચરની ચોક્કસ સ્થિતિ નિર્ધારિત કરે છે. ગંભીર ફ્રેકચર માટે સર્જરી, પિન, પ્લેટ અથવા સ્ક્રૂ ઇમ્પ્લાન્ટ દ્વારા હાડકાંને મજબૂત કરવા સલાહ આપવામાં આવે છે. સમયસર સારવારથી હાડકાંની કાર્યક્ષમતા સુધારવામાં સહાય મળે છે.
સર્જરી અને ડોક્ટરે સૂચવેલા ઉપચાર પછી, ફિઝિયોથેરાપી અને કસરતો (exercises) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આનાથી હાડકાં ફરી મજબૂત બને છે, સ્નાયુઓ અને સાંધા કાર્યક્ષમ બને છે અને ભવિષ્યમાં ઈજા થતી ટાળવામાં મદદ મળે છે. નિયમિત ચેકઅપથી વધારાના જોખમોને અટકાવી શકાય છે. આજના વ્યસ્ત જીવનમાં ફ્રેકચર સામાન્ય પરિસ્થિતિ બની છે, પરંતુ સમયસર નિદાન, યોગ્ય સારવાર અને પુનર્વસન (Rehabilitation) દ્વારા હાડકાંની સંપૂર્ણ પુનઃપ્રાપ્તિ શક્ય છે. યોગ્ય પગલાં અપનાવીને દર્દી આરામદાયક, સ્વસ્થ અને કાર્યક્ષમ જીવન જીવી શકે છે અને હાડકાં સંબંધિત ગંભીર સમસ્યાઓથી મુક્ત રહી શકે છે.