પેશાબમાં રુકાવટ (મૂત્રાવરોધ) એ શરીરમાં પેશાબ કરતી વખતે અનુભવી શકાતી ગંભીર તકલીફ છે, જેમાં પેશાબનું બંધ રહેવું, ધીમું આવવું અથવા દુખાવા સાથે પેશાબ થવો સામેલ છે. આ સમસ્યા વિવિધ કારણોથી સર્જાઈ શકે છે, જેમ કે પ્રોસ્ટેટમાં વધારો, યુરિનરી ટ્રેક્ટમાં સંક્રમણ (ઈન્ફેક્શન), કિડનીમાં પથરી અથવા ચેતાતંત્ર (નસો) ની સમસ્યાઓ. આ તકલીફથી દર્દીનું રોજિંદું જીવન પ્રભાવિત થાય છે.

આ સમસ્યાના લક્ષણોમાં પેશાબ દરમિયાન બળતરા, પેશાબમાં વિલંબ, વારંવાર પેશાબ આવવો, રાત્રી દરમિયાન અવારનવાર જાગવું અને પેશાબમાં રક્ત આવવું શામેલ છે. આ લક્ષણો શરૂઆતમાં હળવા હોઈ શકે છે, પરંતુ સમયસર સારવાર ન મળે તો ગંભીર આરોગ્ય વિષયક જટિલતાઓ ઊભી થઈ શકે છે. પેશાબ અટકવાનું મુખ્ય કારણ પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિનું વધવું, યુરિનરી ટ્રેક્ટમાં ઈન્ફેક્શન, પથરી અથવા દબાયેલી નસો હોઈ શકે છે. વૃદ્ધાવસ્થામાં આ પરિસ્થિતિ વધારે સામાન્ય બની જાય છે, પરંતુ યુવાન ઉંમરમાં પણ ખરાબ જીવનશૈલી અને ઓછી કાળજીના કારણે આ સમસ્યા થઈ શકે છે.

આ તકલીફ ધરાવતા દર્દીઓ માટે પૂરતું પાણી પીવું, મીઠું અને તેલવાળો ખોરાક ટાળવો, ફળો અને શાકભાજીનો સમાવેશ કરવો અને નિયમિત કસરત કરવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ પગલાં અપનાવવાથી પેશાબમાં સરળતા આવે છે અને લક્ષણોમાં ઘટાડો થાય છે. જ્યારે ઘરગથ્થુ ઉપાય અને જીવનશૈલીના ફેરફારો પૂરતા ન થાય, ત્યારે ડોક્ટર દવા, એન્ટિબાયોટિક્સ અથવા અન્ય મેડિકલ પ્રોસિજરની સલાહ આપે છે. પ્રોસિજર દ્વારા યુરિનરી પાથમાં રહેલો અવરોધ દૂર કરવામાં આવે છે અને દર્દીને રાહત મળે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, ખાસ કરીને પ્રોસ્ટેટનો વધારો ગંભીર હોય તો સર્જરીની જરૂર પડી શકે છે. આધુનિક સર્જરી પદ્ધતિઓ ઓછા દુખાવા અને ઝડપી સાજા થવાની સુવિધા આપે છે. ઓપરેશન પછી નિયમિત ચેકઅપ અને ડોક્ટરની સલાહ લેવી આવશ્યક છે.

આજના વ્યસ્ત જીવનમાં પેશાબની સમસ્યાઓ સામાન્ય બની ગઈ છે, પરંતુ સમયસર નિદાન, યોગ્ય દવા અને જીવનશૈલીમાં ફેરફારોથી આ પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે નિયંત્રિત કરી શકાય છે. યોગ્ય કાળજીથી વ્યક્તિ આરામદાયક, સ્વસ્થ અને કાર્યક્ષમ જીવન જીવી શકે છે અને પેશાબ સંબંધિત તકલીફોથી મુક્ત રહી શકે છે.