કમરનો દુખાવો એ સામાન્ય તકલીફ છે જે શરીરના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગને અસર કરે છે. કમર દેહને સહારો આપે છે અને શરીરના હલનચલનની વિવિધ ક્રિયાઓમાં સહાયક છે. કમરના દુખાવાના કારણે ચાલવામાં, ઊભા રહેવામાં, અને દૈનિક કાર્યોમાં અસ્વસ્થતા અનુભવાય છે. આ દુખાવો હળવો હોય અથવા ગંભીર બનીને રોજિંદા જીવન પર અસર પેદા કરી શકે છે.

કમરના દુખાવાના લક્ષણોમાં પીડા, જકડાઈ જવું (stiffness), સ્નાયુઓમાં તણાવ, ચાલવામાં અસ્વસ્થતા, કમરથી પગ સુધી થતો દુખાવો અને કેટલીકવાર સ્નાયુમાં નબળાઈ શામેલ છે. લક્ષણો અચાનક દેખાઈ શકે છે અથવા ધીમે ધીમે વધી શકે છે. શરૂઆતમાં હળવા લક્ષણો અવગણવામાં આવે તો પછીથી ગંભીર પરિસ્થિતિ સર્જી શકે છે. કમર દુખાવાના મુખ્ય કારણોમાં સ્નાયુ ખેંચાવા, હાડકાંની નબળાઈ, ડિસ્કની સમસ્યા, ઓછી કસરત, ખોટી પોઝિશન (Posture) અને ગંભીર ઇજાઓ સામેલ છે. ઉંમર વધવાની સાથે હાડકાં અને સ્નાયુઓમાં થતો ઘસારો અને નબળાઈ પણ કમર દુખાવાનું મુખ્ય કારણ બની શકે છે.

પ્રાથમિક ઉપચારમાં આરામ, ગરમ અથવા ઠંડા પેકનો ઉપયોગ, પીડા નિવારક દવા અને હળવી કસરત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. નિયમિત રીતે સ્ટ્રેચિંગ (stretches) અને કમર મજબૂત કરવાની કસરતો (back-strengthening exercises) કમરના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવી પીડાને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. કમરની યોગ્ય પોઝિશન જાળવવી પણ લાભદાયક છે. જ્યારે ઘરગથ્થુ ઉપાય પૂરતા ન થાય, ત્યારે ડોક્ટર ઈમેજિંગ ટેકનિક્સ (જેમ કે X-ray, MRI) દ્વારા નિદાન કરે છે અને ફિઝિયોથેરાપી, ખાસ કસરતો, દવા અથવા કેટલીકવાર મેડિકલ પ્રોસિજર સૂચવે છે. ગંભીર કેસોમાં સર્જરીની પણ જરૂર પડી શકે છે.

સારવાર પછી, પોઝિશન (બેસવા-ઉઠવાની રીત) પર ધ્યાન, પોષક આહાર, નિયમિત કસરત અને ડોક્ટરે સૂચવેલી દવા લેવી જરૂરી છે. આ પગલાં અપનાવવાથી કમરનું સ્વાસ્થ્ય જાળવી શકાય છે અને દુખાવાનું પુનરાવર્તન અટકાવી શકાય છે. યોગ્ય દેખરેખથી દર્દી આરામદાયક જીવન જીવી શકે છે. આજના વ્યસ્ત જીવનમાં કમરનો દુખાવો સામાન્ય તકલીફ બની ગઈ છે, પરંતુ સમયસર નિદાન, યોગ્ય સારવાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફારોથી તેને નિયંત્રિત કરી શકાય છે. યોગ્ય પગલાં અપનાવી વ્યક્તિ આરામદાયક, સ્વસ્થ અને કાર્યક્ષમ જીવન જીવી શકે છે અને કમર સંબંધિત ગંભીર સમસ્યાઓથી બચી શકે છે.